« آنان همگى از او پيروى كردند جز گروه اندكى از مؤمنان » ( * ( فَاتَّبَعُوه إِلَّا فَرِيقاً مِنَ الْمُؤْمِنِينَ ) * ) . يا به تعبير ديگر پيش بينى ابليس كه بعد از سرپيچى از سجده براى آدم و طرد شدن از درگاه كبريايى خداوند گفت فَبِعِزَّتِكَ لأُغْوِيَنَّهُمْ أَجْمَعِينَ إِلَّا عِبادَكَ مِنْهُمُ الْمُخْلَصِينَ : « به عزتت سوگند كه همه آنها را جز بندگان مخلصت گمراه خواهم كرد » در باره اين گروه درست از آب در آمد ( 1 ) . گرچه او اين سخن را از روى گمان و تخمين گفت ولى همين گمان و تخمين سرانجام به واقعيت پيوست ، و اين سست اراده‌ها و ضعيف الايمانها گروه گروه به دنبال او حركت كردند ، تنها گروه اندكى از مؤمنين بودند كه زنجيرهاى وسوسه‌هاى شيطان را در هم شكستند ، و فريب دامهاى او را نخوردند ، آزاد آمدند و آزاد زيستند و آزاد رفتند ، گرچه آنها از نظر عدد كم بودند ولى از نظر ارزش هر كدام با جهانى برابرى داشتند : اولئك هم الاقلون عددا و الأكثرون عند اللَّه قدرا ( 2 ) . در آيه بعد در رابطه با وسوسه‌هاى ابليس و كسانى كه در حوزه نفوذ او قرار مىگيرند ، و آنها كه بيرون از اين حوزه‌اند ، به دو مطلب اشاره مىكند : نخست مىگويد : « شيطان سلطه اى بر آنها نداشت » و كسى را به پيروى خود مجبور نمىكند « ( * ( وَما كانَ لَه عَلَيْهِمْ مِنْ سُلْطانٍ ) * ) . اين ما هستيم كه اجازه ورود به او مىدهيم و پروانه عبورش را از مرزهاى كشور تن به درون قلبمان صادر مىكنيم ! اين همان است كه قرآن در جاى ديگر از گفتار خود شيطان نقل مىكند : وَ ما كانَ لِي عَلَيْكُمْ مِنْ سُلْطانٍ إِلَّا أَنْ دَعَوْتُكُمْ فَاسْتَجَبْتُمْ لِي : « من سلطه اى بر شما

--> ( 1 ) نمل - 19 . ( 2 ) نهج البلاغه كلمات قصار .